İŞ VERENLER İÇİN İŞÇİ ALIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

Sizler şu anda ya şirket sahibi veya iş verensiniz ya da yakın gelecekte bu konumda olmak istiyorsunuz. Sahibi olduğunuz veya olacağınız ya da yöneteciğiniz şirkete eleman almanız gerekiyor. Ekonomiye katkısı kaçınılmaz olan bu durum, beraberinde tabii ki belli zorunluklar ve zorlukları getirmekte. Kendi hukuk bürosunu yöneten bir avukat olarak, sizlerle bilmeniz gereken temel bilgileri paylaşmak istiyorum.

I.    İş sözleşmesinin şekli / İspat gerekliliği

Yeni elemanlarınıza işe başladıkları ilk ay içinde esaslı çalışma ve sözleşme koşullarını içinde bulunduran yazılı bir belge verilmelidir (ispat gerekliliği).

Bu söz konusu ispat gerekliliği dışında tabii ki iş sözleşmeleri sözlü olarak da yapılabilinir.

Kanıt ve delil göz öne alındığında sözleşmeyi yazılı yapmanızı önerebiliriz.

II.    İş sözleşmesinin içeriği

İş sözleşmesinde şu konuları düzenlemelisiniz:

•    Sözleşme taraflarının isim ve adresleri
•    İş yerinin ünvanı ve mekanı
•    İş faaliyetinin tanımı, çalışma şekli
•    İşe başlama tarihi
•    Deneme süresi / Belirsiz süreli ibaresi / Belirli süre ise sözleşmenin süresi
•    Çalışma süresi
•    Yıllık izin
•    Ücret ödeme / Ücret benzeri diğer ödemeler
•    Ücret ödeme zamanı
•    Sözleşmenin sona ermesi / Sözleşme fesih süreleri

III.    İş verenin hakları

İş verenler elemanlarına karşı sözleşme içeriği doğrultusunda talimat yetkisine sahiplerdir.
Örneğin çalışma zamanı, şekli ve faaliyet mekanı konularında, yasal çerçeve sınırlarında geçerli olan bu talimat yetkisi, bunun dışında toplu iş sözleşmesi ve işletme sözleşmesi ile de şekillendirilebilir.

IV.    İş verenin yükümlülüğü

Şu genel esaslı yükümlükler dikkate alınmalıdır:
İtina yükümlülüğü, İstihdam mükellefiyeti, Paralı izin hakkını  yerine getirme yükümlülüğü.

Bunun dışında elemanınız talep ettiğinde özlük dosyasına bakmasına izin verme zorunluluğu, işten ayrıldığında çalışma belgesi verme mükellefiyeti ve hastalık durumunda ücret ödemeye devam etme zorunluğu başlıca yükümlükler olarak sayılabillinir.

V.    İşletme numarası

Kim eğer bir işletme çerçevesinde elaman çalıştırıyorsa, işleşmesini Federal Çalışma Bakanlığı`na kaydetmesi gerekmektedir. Bu bakanlıkta kendilerine bir işletme numarası verilmektedir. Bu numarayla iş verenin sosyal sigortaya kaydı da gerçekleştirilmektedir.

VI.    Sosyal sigorta aidatı

Sosyal sigorta aidatları iş veren tarafından maaş bordosu çerçevesinde tutulur ve konuyla ilgile sağlık sigortasına iletilir.

Emeklilik ve İşsizlik sigortaları için ise aidatlar iş veren ve işçi tarafından yarı yarıya paylaşılır.

Bakım ve sağlık sigortalarında ise elamanın ödediği aidat iş verene nazaran biraz daha yüksektir.

VII.    Sosyal sigortaya müracaat

Sosyal sigortaya müracaatı iş verenin kendisinin yapması gerekmektedir. İlk maaş bordosu yollanana kadar, en geç iş başlangıcından 6 hafta sonra bu başvuru yapılmak zorundadır. Müracaat konuyla ilgili sağlık sigortasına yapılır.

 
VIII.    Meslek sendikası

Daha iş başlangıcının ilk haftasında yeni elemanın konuyla ilgili meslek sendikasına başvurması gerekmektedir. Konuyla ilgili merci yasal kaza sigortasından sorumlu kurumdur. Bu konuda iş veren sadece ilgili aidatlardan sorumludur.

IX.    Ücret vergisi

İş veren doğal olarak ücret vergisi yükümlülüğü taşımaktadır. Yanlız iş veren ücret vergisini işçisinin ücretinden keser ve bunu konuyla ilgili vergi dairesine iletir.

X.    İş sözleşmesinin feshi

Fesihin geçerli olması için şunlar gerekmektedir:

•    yazılı olarak açıklanmaladır
•    işçinin eline ispat edilenebilecek bir şekilde geçmelidir
•    fesih süreleri dikkate alınmalıdır
•    fesih sebebi geçerli olmalıdır

Önemli sebepten dolayı verilen fesihler öncesinde ihtar unutulmamalıdır.
Daha önce söz konusu işçiniz için kullandığınız bir fesih sebebini, aynı isçiniz ile ilgili bir başka fesih için kullanılamaz

XI.    Özet

Yukarıda bahsettiğimiz temel bilgileri benimserseniz, eleman çalıştırmak için önünüzde ilk adımda bir engel görünmez. Tabii ki kişiye göre her zaman başka engeller de çıkabilir. Bahsettiğimiz temel bilgiler dikkate alındığında elemanınız ile hukuksal temellere dayalı, sağlıklı bir başlangıç kolaylaşır.

Bu konularda ve benzeri hukuksal konularda bizlere her zaman ulaşabilirsiniz.

Özel hukukta olup da devletin önemsemesinden dolayı, fazlaca kamu gücünün hissedildiği İş Hukuku gibi branşlar hepimizi hayatımızda yakından ilgilendirmektedir.  İş Hukuku işçi ve işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuktur. İster işveren ister işçi olun, olayın iki tarafında da, hem arada ki resmi ilişkiden dolayı belli başlı haklarınız vardır, hem de yerine getirmeniz gereken yükümlülükler bulunmaktadır.

İçerdiği özgün hukuki yapılar, bir ikili borç ilişkisinden beklenmeyecek düzeyde kamusal bakış açısı İş Hukukunu çok kapsamlı bir alan haline getirmiştir. İş hukukunun en temel özelliği, bir özel hukuk sözleşmesi olan ve Alman Medeni Kanunu’nda düzenlenen hizmet sözleşmesiyle taraflardan birinin korunması amaçlamasıdır. Gerçekten de Alman İş Kanunları  incelendiğinde, eşit koşullarda yapılması halinde işçi aleyhine kararlaştırabilinme ihtimali yksek hemen her konu düzenlenmiş ve işçi lehine bir alt sınır oluşturulmuştur. Sözleşmenin niteliği, ücret, yıllık izin, fazla çalışma, tazminat, sözleşmenin feshi ve benzeri bir çok konu İş Kanunu’nda oldukça ayrıntılı düzenlenmiş ve işçinin burada belirtilenlerden daha aşağıda haklarla karşılaşması engellenmiştir. O sebeple İş Kanunu’ndaki düzenlemelerin büyük çoğunluğunu, işçi aleyhine değiştiremeyecekte ama lehine değiştirebilinen hükümler olduğunu söyleyebiliriz. Bu sebepten dolayı işçilerin gereken koşullarda haklarını avukat aracılığıyla savunmaları büyük bir önem taşımaktadır.

İş hukukunun en önemli özelliklerinden birisi, hiçbir ikili borç ilişkisinde olmadığı kadar taraflardan birinin (işçinin), diğerine (işverene) bağımlı olmasıdır. İşçi işverenin emir ve talimatlarına uygun hareket etmek zorundadır. Bu durum, verilen talimatlara uygun hareket eden işçinin korunmasını gerekli kılar. Bu boyuttan bakıldığı zaman işverenlerin de bir çok hakları mevcuttur. İşverenler için de bu yüzden bu konulara gerekli hassasiyeti göstermeleri, gereken bilgileri ve danışmanlığı almaları ve tüm iş hukuku ile ilgili süreçte gerektiğinde avukat aracılığıyla haklarını savunmaları gerekmektedir.

Son olarak İş Hukukunda dikkat edilmesi gereken bir kaç unsura değinmek istiyoruz. Öncelikle İş Hukukunda hızlı hareket etmek çok önemlidir. Örneğin sözleşme feshi davaları için belirlenen süre, fesih elinize geçtikten sonra, sadece 3 haftadır. Bir başka önemli unsur da gereken yükümlülüklerdir. Fesih elinize geçtikten sonra 3 gün içinde kişisel olarak İş ve İşçi Bulma Kurumu`na (Arbeitsamt) çıkışınızı ve iş aradığınızı bildirmelisiniz. Yine bir başka önemli unsur, İş Hukunda hukuk sigortalarının önemidir. İş Hukukunda § 12 a ArbGG`e göre her taraf kendi avukat masraflarını karşılamakla yükümlüdür. Özel Hukuk`da olduğu gibi kazanmanız durumunda masrafları karşı taraftan alamazsınız.

İŞ AKDININ NEDENSIZ OLARAK FESH EDILMESI

Bugünlerde ekonomik kriz dillerde dolaşmaktadır. Bu durum bazı konularda hakkın ihlali ile birlikte pek acele öne sürülmektedir. Ama her konuda haklı sebep olarak görünmemektedir ! Hak sahibi bunu bilmeli. Bu yazıda iş hukuku örnek olarak açıklamak istediğimiz bir konu vardır:

„Değerli işçi, kusuruma bakma ama ekonomik kriz vardır, çıkışını vermem gerekiyor …“ işveren tarafından söylendiği takdirde işçi bunu kabul etmesi gerekiyor mu ? İşletmenin, işyerenin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli fesih nedenleri nelerdir ? Cevap:

Farz edelim ki işletmede 10 işçiden fazla çalışanlar bulunuyor ve de haksız feshe karşı korunma hukuku uygulanması gerekiyor. İş akdini bildirimli olarak feshetmek isteyen işverenin dayanabileceği fesih nedenlerinden biri de Alman Feshe Karşı Koruma Kanun`un 1. maddede (Kündigungsschutzgesetz) belirtildiği üzere; işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli nedenlerdir (betriebsbedingte Kündigung). Ancak yasada işletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan nedenlerin neler olduğu belirtilmemiş olup, bu nedenleri belirlemye yarayacak somut bir kıstas da verilmemiştir. Alman hukukunda „kaçınılmaz işyeri gerekleri“ bir kıstas olarak aranmaktadır. Bu hukuk sisteminde de işletme gerekleri ile fesihte objektif nedenlerle işçinin çalışma imkanının ortadan kalkması aranmaktadır. Fesih için objektif bir neden yoksa fesih geçersiz olacaktır. Yani işletme gerekleri ile feshin amacı, işyerindeki işçi sayısının işgücü ihtiyacına uyarlanması olmalıdır.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan geçerli nedenler; işyeri içi nedenler ve işyeri dışı nedenler olarak tasnif edilmektedir. İşyeri dışı nedenler işverinin bir etki ve isteği olmaksızın ortaya çıkan işyerinin etkileyen nedenlerdir (örneğin sürüm ve satış olanaklarının azalması, talep ve sipariş azalması, ülkede yaşanan ekonomik kriz v.s.). İşyeri içi nedenler ise işverenin işletme ile ilgili kararına dayanan işyerindeki her türlü yapısal ve teknolojik değişim sonucunda işgücü fazlasının ortaya çıkmasıdır (örneğin yeni çalışmalar yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teklonojinin uygulanması v.s.).

Kısaca: İşletmeye, işyerine ve işe ilişkin sebepler işçinin çalıştırılması ihtiyacını ortadan kaldırmalı ve mümkün olduğu ölçüde iş ilişkisi korunmalı, fesih son çare olmalı, fesihten önce başvurulabilecek yollar denenmelidir. Konumuza dayanarak; ekonomik kriz nedeni ile iş yoğunluğunun azalması nedenine paralel olarak kadro azaltılması yoluna gittiği gerekçesini fesih nedeni olarak geçebilir. Ancak kadro azaltılması şeklindeki gerekçesinin yerinde olup olmadığı, davacı olan işçinin dışında işçi çıkarıp çıkarmadığı, yeni işçi alıp almadığı saptanmalı ve sonucuna göre feshin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı değerlendirilmelidir. Bazı işverenler, gereken şartları yerine getirmeksizin iş akdini pek acele „ekonomik kriz“ diyerek fesh ediyorlar. Bu bağlamda işçinin haksız fesih davası açması (Kündigungsschutzklage) önemle tavsiye edilir.

Gayrimenkul ve inşaat sektörü içinde barındırdığı özel konular ve yüksek meblağlardan dolayı hukuki açıdan uzmanlık gerektiren önemli bir branştır. Bu çerçevede bu yazımızda sizlere, İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku`nun önemini ve temsilinde dikkat edilmesi gereken konulara değineceğiz.

Uzman avukatlık gereksiminin en hissedilen branşlarından biri olan bu hukuk dalı, içinde ki çeşitlilik ile günümüzdeçok kapsamlı bir konuma gelmiştir. Kısaca Özel İnşaat Hukuku olarak geçen bu branş, medeni hukuk dışında, içinde kamu hukukunu ve inşaat teknik terimlerini de barındırması sebebiyle, günümüzde teknolojinin de gelişmesiyle, içerik olarak zorluk derecesi yüksektir. Bu sebeptendir ki, konuyla ilgilenen avukat olsun, hakim olsun, medeni hukuk ve kamu hukuku bilgilerinin yanında, teknik inşaat terimleri ve DIN-Normları hakkında da temel bilgiye sahip olması gerekmektedir.

Bu dalda uzmanlaşmış tecrübeli bir hukukçu, konuya olan hakimeyetinden yola çıkarak, bir çok konuda  önemli ve esnek kararlar alabilir. Müvekkilinin yasal süreçte nasıl ve hangi çabuklukta haraket etmesi gerektiğini ve benzeri konularda nasıl adımlar atılması gerektiğini bilir. Bu branşta ki özel resmi ve gayriresmi biçimsel gereksimler hakkında uzmanlığı olan bir hukukçu davanın hangi tarafında olursanız olun, bu yasal süreçten kârlı veya en az kayıpla çıkılması için önemli kilit bir rol oynar. Bu yüzden özellikle uzman bir avukat önermekteyiz.

Sizlere bu kapsamlı konuyu gayrimenkul alımı örneğiyle anlatmak istiyoruz. Kendi evimizi inşaa etmek istediğimizi varsayalım. Bu konuda atılacak ilk adım, arsa alımıyla başlar. Bir çogumuz için, arsanın yeri ve ölçüleri dışında, en önemli faktör arsanın fiyatı ve nasıl finans edeceğimizdir. Daha bu aşamada Hukuk devreye girer. İlk bakışta uygun gelebilecek bir arsa, hukuksal araştırmalar yapılmazsa bizlere cok pahalıya patlayabilir. Tabiri caizse astarı yüzünü geçebilir. Örneğin arsanın imar planı var mı? Varsa her türlü imarı kapsar mı? Bu ve benzeri kamu hukukuna giren konular daha yolun başında karşımıza çıkmaktadır.

İmar planı dışında da kamu hukuku çerçevesinde altyapı bağlantıları gibi genel sorunlar da ortaya çıkabilir. Ayrıca her türlü yapı için belli başlı alınması gereken imar izinleri de gündeme gelebilir. Bir arsaya ev yapımı bir yana, gerekirse garaj yapımı için bile özel izin gerekebilir. Kötü sürprizlerle karşılaşmamak için gayrimenkul alımı öncesinde gerekli hukuksal araştırmalar yapılmalıdır.

Yıllar sonra bile daha gayrimenkul alımı gerçekleşmeden ortaya çıkan ama görünmeyen masraflar, siz arsayı aldıktan sonra karşınıza çıkabilir. Örneğin resmi makamlar, bir çok konuda, arsanın önce ki sahibinden değil, yeni sahibinden masrafları talep edebilirler. Bunlar alım aşamasından önce incelenmelidir.
Bir başka önemli konu ise, almayı düşündüğünüz gayrimenkul hakkında başka üçüncü şahısların haklarının olmamasıdır. Örneğin arsa üzerinde başka şahısların, yol veya kullanım hakları olabilir. Hukuksal olarak bu ve benzeri haklar elinizi kolunuzu bağlayabilir. Bu yüzden bu süreç de hukuksal destek almanız çok önemlidir.

İşin hukuku dışında da uzman bir avukat anlaşma sürecinde çok faydalı olabilir. Örneğin daha finansman sürecinde devreye girebilir ve bankayla görüşebilir. Veya satışı gerçekleştiren taraf ile görüşmeler de fiyat konusunda yardımcı olabilir. Yukarida verdiğimiz örneklere hukuksal olarak hakim olduğundan, fiyatı her süreçte asağıya çekebilir. Bugüne kadar bunun bir çok örneğini yaşadık ve % 5 - % 20 indirimlere imza attık ki, bu evin veya arsanın değeri ele alındığında çok büyük kazanç elde etmenizi sağlar. 200.000 €`luk bir gayrimenkul de mesela 10.000 € -40.000 € indirimler söz konusu olabilir. Avukat ücreti ortaya çıksa bile, bu değerler düşünüldüğünde,  hem hukuksal güvence açısından, hem de maddi olarak kârlı bir iş yapmış oluyorsunuz.

Unutulmaması gereken bir başka konu ise, gayrimenkul alış ve satışlarında noter anlaşması yapılması gerektiği gerçeğidir. Bu süreçte de dikkate alınması gereken bir çok husus bulunmaktadır. Anlaşma yapıldıktan ve tapu ya kayıtlar yapıldıktan sonra göz ardı edilmeyen hukuksal noktalar beraberinde bir çok problem doğurabilirler. Tecrübemiz şunu gösteriyor ki, vatandaşlarımız böyle noter önünde yapılan anlaşmalarda, ki bu anlaşmalar hukuksal olarak son derece önemlidir, okuduklarını anlamadan imza atıyor ve büyük yükümlülükler altına giriyorlar. Şunu unutmayın ki, sonrasında anlamadığınızı iddia etmek, bu anlaşmalardan geri dönebileceğiniz anlamına gelmez. Bir çok mahkeme kararı şu yöndedir: İmza atmanız, anladığınızın göstergesidir, anlamadıysanız imza atmasaydınız. Misal olarak boş bir senete imza atmek örneğini verebiliriz. İçerik olarak da anlaması zor olan böylesine hukuk anlaşmalara imza atmanın telafisi çok zordur, çünkü  noter anlaşmaları Alman Hukukunda ispat ve delil değeri açısından çok önemli evraklardır. Tecrübelerimizle bir başka değinmemiz gereken konu, noter ile konuşmalarda, vatandaşlarımızın yeterli almanca bilmemelerine rağmen, tercümansız gitmeleridir. Oysa ki, bu konuşmalar ve notere sorulabilecek sorular açısından çok önemlidir ve kesinlikle anlaşılması gerekmektedir.